Herfs in Piemonte

Deur Catrien de Bruin©

Oktober 2006

Hierdie is presies die boek wat ma moet hê!!

Ons staan in een van Stellenbosch se boekwinkels en Evette se skerp ogies en vermoë om alles noemenswaardig uit te snuffel skuif  ‘Autumn in Piemonte’  voor my in. Ek wou nog protesteer, maar toe ek die prentjies sien, weet ek dis verseker die boek vir my.

Nogal op uitverkoping!!    Nog ‘n rede waarom ek die boek myne kan maak.

“Food and Travels in Italy’s Northwest” Geskryf deur Manuela Darling–Gansser,  gebore en getoë in Lugano in die Italiaans sprekende deel van Switserland, nl. Ticino provinsie. Dis presies waar ons nou al 8 jaar vir ses maande van die jaar bly. Simon Griffiths,is die fotograaf en het die man mooi prentjies gemaak!!

So gebeur dit dan dat ons vir die tweede keer die jaar die provinsie van Piemonte besoek. Die eerste keer was in die lente, gedurende April in Torino.     Die stad het nie so indruk gemaak dat ons dit wou herhaal nie. Hoe meer ek Manuela se boek lees en die resepte uittoets, hoe meer weet ek ons moet hierdie Piemonte in die herfs waarvan sy praat, gaan sien. Perdjie van  ander kleure.

Piemonte, letterlik vertaal ‘ voet van die berge’ word aan drie kante omring deur die Alpe en Apenyne.    Baie riviere kruis die gebied, waarvan die Po die grootste is. Vrugteboorde, lappe kiwilande en wingerde, getuig van die vrugbaarheid van die vallei.

CUNEO,  min of meer 40 minute suid van Torino, is ons eerste stop.    Hierdie dorp het eers in die 12de eeu ontwikkel, laat in vergelyking met baie ander Italiaanse dorpe.    In 1797 het Napoleon hier regeer en die muur rondom die dorp afgebreek. Die hart van Cuneo is Piazza Galimberti.     Enorme groot vierkant  wat die ou en nuwe stad skei.     Manuela vertel van die kleurvolle mark elke Dinsdag wat alles onder die son, behalwe kos verkoop.    Ai, jammer ons is op ‘n Saterdag hier.     Die voedsel mark word  in die groot parkeer ruimte gehou.    Kan nie help om te wonder waar almal dan op so ‘n dag parkeer nie.

Langs die hoofstrate, via Roma en corso Nizza is kilometers arkades.    Hierdie arkades met poorte en boë verseker dat jy in die somer in die skaduwee jou inkopies doen en in die winter is jy beskerm teen reën en sneeu. Die hoofstrate is baie breed met pragtige paleise en geboue in Gotiese styl weerskante van die straat. Katedrale in Barok vang die oog.    Die 13 eeuse kloktoring staan hoog uit oor Cuneo en die horlosie stap nog fluks aan,   terwyl die klokke die ure aftel.

Op aanbeveling van Manuela vind ons die Trattoria Zuavo.    Weggesteek in die ou dorp  agterin ‘n toegegroeide hoekie is die eenvoudige, maar gesellige tipies non-toeristiese  Italiaanse eetplekkie met ‘mama’ se kos.      Voortreflik.

SALUZZO is nie net een van die oudste, maar ook een van die mooiste dorpies in Piemonte.     Argeologiese opgrawings dateer vanaf ‘n duisend jaar N.C.  Ons lees dat ten spyte van twee eeue se oorloë en godsdienstige vervolginge was Saluzzo nooit sonder kos nie.     Vrugbare wêreld.    Baie kaas van koei, bok en skaap melk word hier gemaak – bekende Gorgonzola kaas word tradisioneel hier van koeimelk gemaak.    Ons merk ook ‘n Gorgonzola Dolce (soet) kaas op.

Romantiese roete op ‘cobble stones’ vat jou deur die ou dorp.    Duisende trappies neem jou geleidelik teen die heuwel uit na die Mondagli piazza, ou hoof vierkant waar die sosiale lewe van die Markies en inwoners van die paleise plaasgevind het. Heel bo op die heuwel staan  kasteel Castiglia,  waarvandaan jy ‘n  panoramiese uitsig oor Saluzzo en die valleie het.    Hierdie gebou het in 1270 begin en was finaal klaar end 15de eeu. ‘n Middeljarige dame neem fotos en ek spring om uit haar gesigsveld te kom.   Sy beduie dat ek moet stilstaan.    Sy knoop ‘n geselsie aan en vertel dat Saluzzo soveel karakter het dat sy weer en weer terugkom.    Op my vraag waar sy dan vandaaan kom, antwoord sy  Torino.    Ek moes seker ietwat verbaas gelyk het en toe vra sy waar ek vandaan kom.   My antwoord van Sud Africa het haar in tipies Italiaanse aksie gesit met uitroep soos  die van ‘mama mia’,   handpalms na bo.    Grande sorpresa!

Die aand slaap ons in ‘n  Hotel  waarvan Philip die besonderhede op internet uitgesnuffel het. Ons het twee moontlikhede op die Internet gekry. Die eerste was baie goed geleë naby een van die poorte van Saluzzo, maar toe ons na die plek gaan kyk toe besluit ons om verder te gaan. Die Hotel Antico Podere Propano is in ‘n gemoderniseerde ou plaas kompleks waar die een deel nog bewoon word deur die plaaswerkers, ‘n vleuel is omskep in Agroturismo self-catering eenhede en die hele noordelike vleuel in gerieflike hotel kamers. Die prys is effe styf vir wat ons verkies om vir verblyf te betaal, maar die atmosfeer maak daarvoor op.

Die aand eet ons, op aanbeveling, by L’Ostu dij Baloss. Dis tipies kos van die omgewing. Die menu vir die aand is uiters billik met ‘n buitengewoon wye verskeidenheid keuses vir elke gang. Ons voorgereg is ons ou gunsteling Vitello Tonato. Maar nog nooit het ons dit só beleef nie. Dit smelt in die mond! Ons het verskillende primi bestel, wat baie lekker was, en beide dieselfde hoofgereg. ‘n Brasato met ‘n rooiwyn sous. Ongelooflik! Dit sal moeilik wees om dit self so te maak. Die nagereg was lig en lekker.

SAVIGLIANO,  ‘n klein  endjie oos van Saluzzo, is ons missie die volgende oggend na ‘n stewige ontbyt in die plaashuis/hotel. Hierdie is ‘n klein dorpie met niks anders of uitstaande as die res nie, maar dis Sondagoggend  en oral staan groepies mans en kuier op die piazzas.   Natuurlik uitgevat in das en baadjie, bypassende langbroek.    ‘n Musiekkonsert kom later op en in die kerk is ‘n spesiale diens vir die ‘ragazzi’  (kinders).

Ons merk ‘n reuse banier vanuit een van die vensters met die woorde:  MAIRA  en reg onder die naam twee keer in rooi geverf   ‘VERGOGNA’.   Direk vertaal:  ‘Maira, skaam jou, skaam jou’.    Sonder om te weet waaroor dit gaan skuif ons aan na die wynlande van Piemonte.

LA MORRA,   een van die dorpies in die Langhe wyngebied. Hier word van die mees gesofistikeerde wyne van Italië gemaak. La Morra is bo-op ‘n reeks van heuwels wat uit die vallei rys, geleë.     Gaan na die piazza van Lamorra wat aan drie kante toegebou is, maar na die westekant oop is met ‘n asem wegslaan uitsig oor wingerde na links en na regs.

Hier beleef  jy herfs in elke moontlike kleure op die palet,  dis wynrooi, goudgeel, roesbruin, oker, sagte groen met wit kalkgrond paadjies al kronkelend tussen die wingerde.      Die heuweltoppe gekroon met kerktorings en wagtorings.     Klein dorpies  rondom die kerk aangelê asof  vasgemessel. Liewe VADER dis so onvoorstelbaar mooi soos poskaartprentjies!!      Dis sowaar nie ‘trompe l’oeil’ nie, dis regtig.    

Manuela vertel dat die Langhe ‘n tydperk van desperate armoede beleef het.     Die is eintlik ‘n droë gebied in vergelyking met die Po vallei.      Gefortifiseerde heuweldorpies getuig van oorlog en geweld. Hierdie is ‘n gebied waaroor vir eeue geveg is.     Sien jy nou die voorspoed, dan kan jy net verstaan dit was ‘n gebied werd om voor te veg. Afgelope dekade met harde werk, kundigheid en dissipline floreer die Langhe. Sommige noem die gebied dan ook nie verniet  ‘The Burgundy of Italy’. Herinner my aan ons vriend David wat sê:   ‘dié mense het die oorlog klaar gewen’.

BAROLO is volgende op die lys. Ons merk dadelik dat hier ‘n groot samekoms van mense is, want moters staan langs die pad geparkeer.      Met moeite druk Philip swart karretjie in ‘n opening en ons volg die stroom voetgangers. Die  eindig op ‘n ‘festa’ met aantreklike kos stalletjies en ander snuisterye.

Ons leer dat ‘BAROLO’ die naam is van ‘n handgemaakte wyn in die gebied en ooglopend baie gewild by die wynproe kelders hier in  die dorpie van Barolo.

Ons hou verby, want die drie ure terug na Campione lê voor.

Na die stewige ontbyt van die oggend, kom vriendin Elsa se saadpakkies handig te pas op pad terug na Campione.

Piemontese platteland en wynlande was ‘n groot verryking en kan ons dit sterk aanbeveel, veral in die herfs teen einde Oktober.

Arrivederci.